{"id":70134,"date":"2020-03-29T19:44:27","date_gmt":"2020-03-29T18:44:27","guid":{"rendered":"https:\/\/thinkco.pl\/?p=70134"},"modified":"2020-04-27T10:37:11","modified_gmt":"2020-04-27T09:37:11","slug":"jak-koronawirus-wplywa-na-rynek-nieruchomosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thinkco.pl\/en\/jak-koronawirus-wplywa-na-rynek-nieruchomosci\/","title":{"rendered":"Jak koronawirus wp\u0142ywa na rynek nieruchomo\u015bci"},"content":{"rendered":"

Koniec marca, mijaj\u0105 ponad dwa tygodnie od momentu kiedy zakazana zosta\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 wi\u0119kszych obiekt\u00f3w handlowych, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 firm wys\u0142a\u0142a pracownik\u00f3w do dom\u00f3w i rozpocz\u0119\u0142a wielki eksperyment z prac\u0105 zdaln\u0105. Na czym dzisiaj stoimy? Jak koronawirus wp\u0142ywa na rynek nieruchomo\u015bci?<\/strong><\/h4>\n

Aby w pe\u0142ni zrozumie\u0107 jak wygl\u0105da dzisiaj przekrojowo ca\u0142y rynek nieruchomo\u015bci zaprosili\u015bmy do wsp\u00f3\u0142pracy grono \u015bwietnych specjalist\u00f3w. Bie\u017c\u0105c\u0105 sytuacj\u0119 i wyzwania w poszczeg\u00f3lnych segmentach rynku nieruchomo\u015bci komentuj\u0105 Andrzej Szymczyk (Walter Herz), Beata Kokeli (Cushman & Wakefield), Jakub Sarzy\u0144ski (Brookfield Partners), Joanna Lewandowska (Axi Immo), Kamil Kowa (Savills), Marcin Kraso\u0144 (Obido) oraz Krzysztof Marzy\u0144ski (Crido).<\/p>\n

\"Jak<\/strong><\/h4>\n

NOWE INWESTYCJE \u2013 Kamil Kowa, Savills<\/strong><\/h4>\n

Jest troch\u0119 zbyt wcze\u015bnie aby oceni\u0107 skal\u0119 spowolnienia spowodowanego wybuchem pandemii COVID-19, ale jej efekty odczuje z pewno\u015bci\u0105 ca\u0142a gospodarka, w tym r\u00f3wnie\u017c rynek nieruchomo\u015bci.<\/p>\n

B\u0119dzie to wynika\u0142o zar\u00f3wno z bezpo\u015brednich efekt\u00f3w samej pandemii i ogranicze\u0144 w przemieszczaniu si\u0119 jak r\u00f3wnie\u017c z coraz wyra\u017aniej widocznego spowolnienia gospodarczego, kt\u00f3rego efekty poszczeg\u00f3lne kraje pr\u00f3buj\u0105 \u0142agodzi\u0107 pompuj\u0105c do systemu miliardy (dolar\u00f3w, funt\u00f3w, euro czy z\u0142otych).<\/p>\n

W kr\u00f3tkim terminie najbardziej dotkni\u0119te zosta\u0142y nieruchomo\u015bci hotelowe, w kt\u00f3rych ob\u0142o\u017cenie spad\u0142o do rekordowo niskich poziom\u00f3w oraz restauratorzy i najemcy lokali handlowych.<\/p>\n

Proponowane zapisy tzw. tarczy antykryzysowej, kt\u00f3rej przepisy maj\u0105 wej\u015b\u0107 w \u017cycie od 1 kwietnia, a dotycz\u0105ce obni\u017cenia o 90% czynsz\u00f3w najemc\u00f3w lokali obj\u0119tych zakazem funkcjonowania b\u0119d\u0105 z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142y negatywny wp\u0142yw na obroty w\u0142a\u015bcicieli galerii handlowych. Niestety nie ma tu dobrego rozwi\u0105zania bo nawet po obni\u017cce czynszu wielu najemc\u00f3w b\u0119dzie boryka\u0142o si\u0119 z problemami p\u0142ynno\u015bciowymi z uwagi na brak sprzeda\u017cy, kt\u00f3rego nie zrekompensuje e-commerce.<\/p>\n

W cz\u0119\u015bci inwestycyjnej widzimy, \u017ce transakcje spowalniaj\u0105 \u2013 liczymy na utrzymanie tempa w przypadku transakcji projektami deweloperskimi, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 w mniejszym stopniu dotkni\u0119te bie\u017c\u0105cymi zawirowaniami.<\/p><\/blockquote>\n

\"BIURA<\/strong><\/h4>\n

BIURA \u2013 Jakub Sarzy\u0144ski, Brookfield Partners<\/strong><\/h4>\n

Rynek powierzchni biurowych na chwil\u0119 si\u0119 zatrzyma\u0142 – wynajmuj\u0105cy i najemcy z niepokojem obserwuj\u0105 obecny parali\u017c gospodarczy i analizuj\u0105 potencjalne konsekwencje.<\/p>\n

W ostatnich miesi\u0105cach byli\u015bmy \u015bwiadkami bardzo wysokiego popytu na nowoczesne powierzchnie biurowe. Pustostany w wi\u0119kszo\u015bci polskich miast nie przekraczaj\u0105 10% wi\u0119c, przynajmniej teoretycznie, wynajmuj\u0105cy maj\u0105 zabezpieczony przych\u00f3d czynszowy na d\u0142ugie miesi\u0105ce do przodu.<\/p>\n

Inwestorzy zwlekaj\u0105 z decyzjami o rozpocz\u0119ciu budowy planowanych projekt\u00f3w. Spodziewamy si\u0119, \u017ce du\u017ca liczba nowych inwestycji zostanie czasowo zawieszona.<\/p>\n

Sytuacj\u0119 odczuj\u0105 dotkliwie najemcy prowadz\u0105cy w biurowcach punkty handlowe, us\u0142ugowe i gastronomiczne, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a zmuszona do czasowego zamkni\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci. Tutaj rozpoczyna si\u0119 dialog z w\u0142a\u015bcicielami biurowc\u00f3w w celu wypracowania mechanizmu czasowego obni\u017cenia czynszu lub przesuni\u0119cia p\u0142atno\u015bci.<\/p>\n

Teoretycznie nie ma przes\u0142anek do zamkni\u0119cia biurowc\u00f3w, wi\u0119c pozostaj\u0105 one otwarte i do dyspozycji najemc\u00f3w. W praktyce prawie ka\u017cdy pracuje zdalnie z domu i biura stoj\u0105 puste. Coraz wi\u0119ksza liczba najemc\u00f3w wyst\u0119puje do wynajmuj\u0105cych z wnioskami o czasowe obni\u017cenie czynszu, mimo braku jednoznacznych przes\u0142anek prawnych.<\/p><\/blockquote>\n

Obserwujemy w tym momencie weryfikacj\u0119 plan\u00f3w ekspansji wielu firm, kt\u00f3re mia\u0142y zamiar powi\u0119ksza\u0107 swoje dotychczasowe biura lub otwiera\u0107 kolejne. Byli\u015bmy ju\u017c \u015bwiadkami wycofania si\u0119 kilku podmiot\u00f3w, inne chwilowo wstrzymuj\u0105 procesy, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 natomiast realizuje za\u0142o\u017cony wcze\u015bniej plan dzia\u0142ania i zamierza sfinalizowa\u0107 umowy najmu zgodnie z harmonogramem.<\/p>\n

\"HOTELE<\/strong><\/h4>\n

HOTELE – Andrzej Szymczyk, Walter Herz<\/strong><\/h4>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w hotelowych w Polsce zosta\u0142a zamkni\u0119ta. Dos\u0142ownie kilkadziesi\u0105t obiekt\u00f3w w skali ca\u0142ego kraju jest otwartych, ale w bardzo ograniczonym zakresie, bez restauracji, bar\u00f3w, centr\u00f3w konferencyjnych itd.<\/p>\n

Ob\u0142o\u017cenie hoteli spad\u0142o prawie do zera, co jest zrozumia\u0142e poniewa\u017c prawie nikt nie podr\u00f3\u017cuje. Hotele pr\u00f3buj\u0105 negocjowa\u0107 z klientami i przek\u0142ada\u0107 konferencje czy pobyty indywidualne na dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 roku, co nie w ka\u017cdym przypadku jest mo\u017cliwe.<\/p>\n

Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 obiekt\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 problemy z p\u0142ynno\u015bci\u0105 finansow\u0105, je\u015bli zamkni\u0119cie potrwa d\u0142u\u017cej ni\u017c 3-4 tygodnie.<\/p><\/blockquote>\n

Obiekty kt\u00f3re nie tworzy\u0142y rezerw finansowych i nie posiada\u0142y dobrych przep\u0142yw\u00f3w pieni\u0119\u017cnych w przesz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 w najgorszej sytuacji, poniewa\u017c nie s\u0105 w stanie przetrzyma\u0107 d\u0142u\u017cszego okresu czasu z zamkni\u0119t\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Projekt pakietu pomocowego od rz\u0105du raczej nie poprawi sytuacji w turystyce poniewa\u017c nie znosi obci\u0105\u017ce\u0144 np. podatkowych czy ZUS dla wszystkich, a jedynie dla mikroprzedsi\u0119biorstw zatrudniaj\u0105cych do 9 os\u00f3b. Dla innych odsuwa je w czasie. Ruch w turystyce b\u0119dzie wraca\u0142 powoli i nie pozwoli na sfinansowanie skumulowanych obci\u0105\u017ce\u0144 od razu, te musz\u0105 by\u0107 albo zniesione albo roz\u0142o\u017cone w czasie.<\/p>\n

Rynek hotelowy w Chinach zaczyna wraca\u0107 do pracy. Najnowsze dane pokazuj\u0105 wzrost ob\u0142o\u017cenia z oko\u0142o 10% na oko\u0142o 20% oraz wzrost liczby otwartych obiekt\u00f3w do 70-90% w zale\u017cno\u015bci od prowincji.<\/p>\n

\"MAGAZYNY<\/strong><\/h4>\n

MAGAZYNY \u2013 Joanna Lewandowska, Axi Immo<\/strong><\/h4>\n

Sektor magazynowy ma szans\u0119 wyj\u015b\u0107 z aktualnego kryzysu obronn\u0105 r\u0119k\u0105. Liderzy bran\u017cy widz\u0105 w obecnej sytuacji szans\u0119, przede wszystkim w jeszcze bardziej ni\u017c do tej pory nasilonym transferze aktywno\u015bci konsumenckiej z bran\u017cy retail do e-commerce.<\/p>\n

Na znaczeniu zyskuje tzw. logistyka miejska i logistyka ostatniej mili. Mo\u017cliwo\u015bci szybkich dostaw s\u0105 w tej chwili poddane realnemu testowi efektywno\u015bci i elastycznego dostosowania do popytu.<\/p><\/blockquote>\n

Przewiduje si\u0119, \u017ce zmiana nawyk\u00f3w, do kt\u00f3rej zosta\u0142y zmuszone ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwa wprowadzi sta\u0142e zmiany w zachowaniu konsument\u00f3w. Dzisiaj paczkomaty s\u0105 uwa\u017cane za najbezpieczniejsz\u0105 form\u0119 dostawy towar\u00f3w zam\u00f3wionych online i wprowadzaj\u0105 kolejne funkcjonalno\u015bci opowiadaj\u0105ce na zwi\u0119kszony popyt, jak np. dostawy w weekendy oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 otworzenia skrytki z aplikacji. Mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 wzrostu popularno\u015bci tej formy dostaw r\u00f3wnie\u017c po zako\u0144czeniu pandemii.<\/p>\n

Mimo niepewno\u015bci rynkowej, wci\u0105\u017c tocz\u0105 si\u0119 transakcje najm\u00f3w i sprzeda\u017cy obiekt\u00f3w magazynowych. Sprzeda\u017c online wzgl\u0119dem lutego uros\u0142a w bran\u017cy spo\u017cywczej a\u017c o 393%, w kategorii zakup\u00f3w zdrowie i uroda o 192%. Trzycyfrowe wzrosty s\u0105 na pewno tymczasowe i wynikaj\u0105 z ogranicze\u0144 handlu tradycyjnego, jednak prawdopodobnie cz\u0119\u015b\u0107 tego trendu utrzyma si\u0119 na sta\u0142e. Szczeg\u00f3ln\u0105 aktywno\u015b\u0107 na rynku najmu przejawiaj\u0105 bran\u017ce: kurierska, opakowaniowa, spo\u017cywcza, medyczna i kosmetyczna.<\/p>\n

\"RYNEK<\/strong><\/h4>\n

RYNEK PIERWOTNY \u2013 Marcin Kraso\u0144<\/strong>, Obido<\/strong><\/h4>\n

Rynek ustabilizowa\u0142 si\u0119. Deweloperzy dostosowali si\u0119 wykorzystuj\u0105c nowe technologie takie jak spacery 3D, czat wideo czy zdalne podpisywanie um\u00f3w rezerwacyjnych.<\/p>\n

Klienci pytaj\u0105 o spadki cen. Jest to zwi\u0105zane z za\u0142amaniem na gie\u0142dzie oraz kilkoma artyku\u0142ami o spadkach cen w Chinach. Na t\u0119 chwil\u0119 przeceny si\u0119 nie pojawiaj\u0105 i nie spos\u00f3b powiedzie\u0107 czy i kiedy nast\u0105pi\u0105.<\/p><\/blockquote>\n

Nastroje klient\u00f3w s\u0105 stabilne. Zdeterminowani finalizuj\u0105 zakup, powoli ro\u015bnie grupa, kt\u00f3ra swoje stanowisko okre\u015bla jako \u201eobserwuj\u0119 sytuacj\u0119\u201d, nieliczni definitywnie rezygnuj\u0105 z zakupu. W\u015br\u00f3d powod\u00f3w stanu oczekiwania najpopularniejsze s\u0105 obawa o przysz\u0142o\u015b\u0107 zawodow\u0105\/finansow\u0105 oraz oczekiwanie na spadek cen.<\/p>\n

Liczba ofert deweloperskich analizowanych przez u\u017cytkownik\u00f3w\u00a0obido.pl<\/strong><\/a>\u00a0nie odbiega znacz\u0105co od \u015bredniej. Coraz lepiej dzia\u0142a sprzeda\u017c zdalna, obie strony si\u0119 do niej przyzwyczajaj\u0105.<\/p>\n

Ostatnie dni nie przynios\u0142y zmian na budowach, problemy z kontynuacj\u0105 prac s\u0105 sporadyczne. Pojawiaj\u0105 si\u0119 sygna\u0142y o wzro\u015bcie cen materia\u0142\u00f3w, co jest zwi\u0105zane z op\u00f3\u017anieniami w dostawach nie tylko z Chin, ale i Europy.<\/p>\n

Deweloperzy maj\u0105 problem z uzyskiwaniem pozwole\u0144 na budow\u0119 \u2013 jest to zwi\u0105zane z ograniczeniami pracy w urz\u0119dach.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 klient\u00f3w ma w\u0105tpliwo\u015bci, czy podpisanie umowy jest mo\u017cliwe, pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o stabilno\u015b\u0107 oferty kredytowej i dost\u0119pno\u015b\u0107 plac\u00f3wek. Firmy wykorzystuj\u0105 swoje \u015bcie\u017cki, by pom\u00f3c klientom sfinalizowa\u0107 umow\u0119 u notariusza.<\/p>\n

\"RETAIL<\/strong><\/h4>\n

RETAIL – Beata Kokeli, Cushman & Wakefield<\/strong><\/h4>\n

To ten sektor rynku, kt\u00f3ry obok, turystyki, hotelarstwa, rozrywki, gastronomii oraz innych zosta\u0142 bardzo mocno dotkni\u0119ty przez obecn\u0105 sytuacj\u0119. Jest to r\u00f3wnie\u017c sektor, kt\u00f3ry ju\u017c po ustabilizowaniu si\u0119 sytuacji b\u0119dzie mia\u0142 olbrzymi wp\u0142yw na pobudzenie gospodarki.<\/p>\n

Dzisiaj handel cierpi \u2013 zam\u00f3wiony towar czeka w magazynach lub ju\u017c roz\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142kach w zamkni\u0119tych sklepach. Rosn\u0105 koszty zamkni\u0119tych sklep\u00f3w, kt\u00f3rych nie mo\u017cna nadrobi\u0107 sprzedaj\u0105c towar w e-sklepach. Sytuacja jest dramatyczna.<\/p><\/blockquote>\n

Z drugiej strony mamy zamkni\u0119te wielkopowierzchniowe obiekty handlowe, w kt\u00f3rych nie ma klient\u00f3w, a kt\u00f3re dalej generuj\u0105 koszty zwi\u0105zane z obs\u0142ug\u0105 kredyt\u00f3w, podatkami czy konserwacj\u0105 techniczn\u0105.<\/p>\n

Ju\u017c \u201epo\u201d \u2013 kiedy najemcy otworz\u0105 swoje sklepy a centra handlowe otworz\u0105 si\u0119 dla klient\u00f3w \u2013 handel b\u0119dzie tym czynnikiem maj\u0105cym olbrzymi wp\u0142yw na powracanie gospodarki do \u017cycie. Nie ma innej drogi, poniewa\u017c konsumenci zaczn\u0105 na powr\u00f3t kupowa\u0107 i korzysta\u0107 z serwis\u00f3w.<\/p>\n

Mamy ju\u017c pierwsze doniesienia z Chin, gdzie po wznowieniu aktywno\u015bci rynku, otwarciu centr\u00f3w handlowych (z wy\u0142\u0105czeniem klub\u00f3w fitness, kin, plac\u00f3w zabaw itp. ) obroty kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 na poziomie ok. 20-30 % w stosunku do sytuacji przed pandemi\u0105. Obserwujmy zatem\u00a0 jak handel w Chinach wraca do \u017cycia. W Polsce te\u017c ten powr\u00f3t nast\u0105pi. Pytanie tylko kiedy i w jakim tempie b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0142.<\/p>\n

\"PRAWO<\/strong><\/h4>\n

PRAWO \u2013 Krzysztof Marzy\u0144ski, Crido<\/strong><\/h4>\n

\u201eTarcza antykryzysowa\u201d to tak naprawd\u0119 specustawa, kt\u00f3ra reguluje szereg kwestii zwi\u0105zanych z usuwaniem spo\u0142ecznych i gospodarczych skutk\u00f3w epidemii COVID-19 jak r\u00f3wnie\u017c funkcjonowania administracji w\u0142adzy publicznej w tym okresie.<\/p>\n

Z prawnego punktu widzenia kwesti\u0105, kt\u00f3ra rozpali\u0142a rynek nieruchomo\u015bci do czerwono\u015bci by\u0142a kwestia czynsz\u00f3w z um\u00f3w najmu, szczeg\u00f3lnie w tzw. segmencie retail. Od 13 marca zosta\u0142a zakazana dzia\u0142alno\u015b\u0107 w obiektach handlowych o pow. powy\u017cej 2 tys. m2<\/sup>.<\/p>\n

W wersji projektu specustawy wniesionej do Sejmu, Rz\u0105d zaproponowa\u0142 ca\u0142kowite \u201ezawieszenie\u201d obowi\u0105zywania um\u00f3w najmu w obiektach handlowych, kt\u00f3re dotyczy\u0142y dzia\u0142alno\u015bci zakazanej przez prawo z uwagi na epidemi\u0119.<\/p><\/blockquote>\n

Oznacza to, \u017ce najemcy z takich um\u00f3w nie s\u0105 zobowi\u0105zani do p\u0142acenia ani czynszu ani op\u0142at eksploatacyjnych. Co wi\u0119cej (cho\u0107 nie wynika to ze specustawy), pojawi\u0142y si\u0119 informacje, \u017ce Rz\u0105d uwa\u017ca, \u017ce czynsz w jakim\u015b okresie po zako\u0144czeniu zakazu powinien by\u0107 ni\u017cszy ni\u017c pierwotnie.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie nie zaproponowano \u017cadnej rekompensaty dla wynajmuj\u0105cych. W\u0142a\u015bciciele powierzchni handlowych uwa\u017caj\u0105, \u017ce jest to nieuzasadnione przerzucenie ryzyka w pe\u0142ni na jedn\u0105 ze stron. \u00a0Sytuacja ta mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 lawin\u0119 roszcze\u0144 wynajmuj\u0105cych wobec Skarbu Pa\u0144stwa na ro\u017cnych podstawach prawnych, w tych mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

\"Na<\/strong><\/h4>\n

Dodatkowo polecamy wam kilka artyku\u0142\u00f3w, rozwijaj\u0105cych poruszone powy\u017cej zagadnienia:<\/strong><\/h4>\n

Jak koronawirus wp\u0142ynie na ceny nieruchomo\u015bci w Polsce?<\/a> <\/strong>\u2013 ciekawe podsumowanie mo\u017cliwych scenariuszy na rynku mieszkaniowym. Warto\u015bciowe z punktu widzenia Kowalskiego zastanawiaj\u0105cego si\u0119 nad tym co stanie si\u0119 z cenami mieszka\u0144.\u00a0<\/strong><\/p>\n

The Coronavirus, the End of the Cycle, and U.S. Commercial Property Markets: Early Thoughts<\/a> \u2013 <\/strong>obserwacje z rynku ameryka\u0144skiego pokazuj\u0105ce perspektyw\u0119 gospodarcz\u0105 oraz wp\u0142yw na nieruchomo\u015bci komercyjne , mieszkaniowe oraz rynki inwestycyjne.<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142y projektu tzw. tarczy antykryzysowej <\/strong><\/a>– w jej sk\u0142ad wejdzie m. in. pokrycie sk\u0142adek ZUS dla najmniejszych firm i samozatrudnionych przez trzy miesi\u0105ce, dofinansowanie pensji, obni\u017cenie czynsz\u00f3w w galeriach handlowych, przed\u0142u\u017cenie zezwole\u0144 na prac\u0119 dla obcokrajowc\u00f3w.<\/p>\n

Czy czeka nas za\u0142amanie rynku dzier\u017cawy hotelowej i wynajmu kr\u00f3tkoterminowego?<\/a> – <\/strong>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 hoteli zdecydowa\u0142a si\u0119 zamkn\u0105\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w najbli\u017cszych tygodniach z powod\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Wida\u0107 ju\u017c pierwsze zwolnienia i redukcje etat\u00f3w. Co dalej?<\/p>\n

O szansach, ale r\u00f3wnie\u017c wyzwaniach, z kt\u00f3rymi musi mierzy\u0107 si\u0119 Amazon w czasach zwi\u0119kszonego popytu<\/strong><\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Chcesz otrzymywa\u0107 bie\u017c\u0105ce informacje o najwi\u0119kszych wyzwaniach rynku nieruchomo\u015bci. Zapisz si\u0119 do naszego newslettera!<\/p>\n